|
MİDYAT BELEDİYESİ
HALKIMIZA YENİ BİR HİZMET DAHA
BİZE HEMEN ULAŞA BİLİRSİNİZ
SORUNLARINIZI,ŞİKAYETLERİNİZİ,ÖNERİLERİNİZİ,DUYURULARINIZI GSM ÜZERİNDEN SMS'E GİREREK MİDYATBLD YAZIP BOŞLUK BIRAKIP GEREKEN BİLDİRİLERİNİZİ YAZIP 3870 YOLLAYIP BİZE ULAŞA BİLECEKSİNİZ.SİZE AYNI SMS YOLUYLA GERİ CEVAP GELECEKTİR.SMS BEDELİ KONTÖRLÜDE 2 KONTÖR FATURALIDA İSE 1 SMS ÜCRETİ GİDECEKTİR.BU TARİFE TURKCELL ABONELERİ İÇİN UYGULANACAKTIR.AYRICA BU TARİFE MİDYAT GENELİNDE YAPILMALIDIR.
MİDYAT BELEDİYESİ
Midyat'ta gıda malzemesi satan iş yerleri ile lokantalar denetlendi.Ramazan ayı dolayısıyla ilçede denetim çalışmaları sıklaştı.Midyat Belediyemize bağlı zabıta memurları,sağlık memuru ve veteriner hekimi ile İlçe Tarım Müdürlüğü ile birlikte kontrol ve denetim yapıldı.
|
|
Mardin tarihte önemli uygarlıkların kesişme noktası olduğundan, muhtelif dinlerin, ve muhtelif ırkların yaşadığı bir kent, kısaca biz buna hoşgörü abidesi diyebiliriz.
İlimizde Arap, Kürt, Süryani ve Yezidi yaşamaktadır. Durum karışık gibi görünmesine rağmen örf adet ve sosyal yaşam açısında aralarında dinsel motiflerden kaynaklanan ayrılıklar dışında çok büyük farklılıklar yoktur. Zira bir birleri ile yıllardır yaşayan halkların ortak yönleri çok fazladır.
Gelenek ve görenek ve sosyal hayata ilişkin bazı anektodaları kısaca anlatmaya çalışacağım.
DİNİ BAYRAMLARIMIZ
Arap ve Kürtler Müslüman olduğundan Ramazan Bayramı ile Kurban Bayramını kutlar.
Süryaniler ise Noel Bayramı ile Paskalya Bayramını kutlar. Paskalya Bayramının Noel Bayramından farkı yumurtalarının çeşitli renklere boyanarak haşlanması ve gelenlere ikram edilemesidir.
Yezidilerde ise İda Şeşims (Güneş Bayramı), İda Ezi (Ezi Bayramı) İda Xidir (Hızır-İlyas Bayramı) her bayramdan önce üç gün oruç tutarlar.
MÜSLÜMANLAR (ARAP VE KÜRTLER)
1- Evliliğe Hazırlık: Evlilikte genelde erkek tarafı aktif kız tarafı ise pasiftir. Çoğu zaman erkek ailesi veya yakın akrabalar beğendikleri kızı evlenecek erkeğe tavsiye ederler. Veya erkek evleneceği kızı ailesine söyler. Bunun üzerine erkeğin en yakınından 3-4 kişi kız tarafına gidip konuyu görüşür. Bu görüşmeye istinaden kız tarafı düşünmek ve erkek ile ailesi hakkında bilgi almak amacıyla zaman ister bu da yaklaşık 1 haftadır. Kız tarafının cevabı olumlu ise her iki taraf kız evinde bir araya gelerek yapılacakları görüşür. Başlık parası bazı yerlerde halen istenmekle beraber genelde istenmemektedir. Ev eşyası konusu ise ailelerin maddi durumları ile orantılıdır. Genelde kız tarafı el işi ve mutfak eşyaları gibi eşyaları, durumu iyi olan kız aileleri ise daha fazlasını yapar, erkek ailesi ise diğer ev eşyalarını satın alır.
2- Evliliğin Başlaması : Taraflar arasındaki görüşmelerden sonra nişan hazırlığı başlar. Yakın akrabalar İmam eşliğinde kız evine gider. İmam evlilik ile ilgili ayet ve hadisleri okuduktan sonra Allah’ın emri ve Peygambercin sünneti gereği şu kızınızı falanın şu oğluna istiyoruz der. Kız tarafı da hoş geldiniz uygundur dedikten sonra. Erkek tarafının getirdiği maddi durumuna bağlı tatlı ve içecekler ikram edilir. Bazı ilçelerimizde erkek tarafı bir gün sonra yemeğe davet edilir. Erkek tarafı kız tarafının maddi durumunu da göz önünde bulundurarak bir miktar parayı zarfın içinde takdim eder. Ve yemeğe katılan her kes kendine göre genelde altın takıyı da geline hediye eder. Evlilikten birkaç gün önce kına gecesi yapılır. Kızın saçına veya eline, damatında serçe parmağına kına sürülür. Düğünden 1 gün önce Mevlit okutularak düğün yemeği verilir. Kimi ilçelerimizde mevlitten sonra çıkışa bir masa konur herkes kendi imkanları ölçüsünde yardım eder, yardım edenlerin isimleri ve yardım ettikleri miktar kağıda yazılır.
Nişan ile düğün arasındaki süre mümkün olduğunca kısa tutulur. Gelin genellikle Perşembe ve Pazar günü götürülür. Gelin evden çıkmadan küçük kardeşi de damat tarafından para ister. Düğünde davetlilerin taktığı takı ve hediyeler anons edilir. Gelin eve getirildiğinde dış kapının eşiğinde içi şekerli leblebi-kuru üzüm veya para ile doldurulan süslü testiyi kırar (testinin kırılması ile kötülüklerin ve nazarın dağılacağına inanılır)
Dini nikah genellikle gerdek gecesinden 1 gece önce yapılır. Bazı ilçelerimizde kız tarafı gelin ile damadı tebrik etmeye gider ve yanında yemek götürür. Kimi ilçelerimizde ise nazardan korunmak için gelin ile damat üç gün dışarıya çıkmaz. 1 hafta sonra ise gelin damat eşliğinde babasının evine gider.
3- Çocuk Yetiştirme : İlçemizde evliliğin ilk yılında genelde çocuk istenir. Bunun için anne adayı ve ailesi doğacak çocuk için çeyiz hazırlığı yapar. Her ailede erkek çocuk istenir. Bunun için ilk çocuk kız oldu ise herkes bir sonraki çocuğun erkek olması için dua eder.
Diş çıkarma çocuk için önemli bir gelişme sayılarak nohut buğday ile
haşlanarak hedik yapılır. Gelenlere ve komşulara dağıtılır.
SÜRYANİLER
Süryanilerin de çoğu adedi aynıdır. Ortodoks Süryaniler dinleri gereği
Süryani gençleri ile evlenmeye özen gösterirler. Midyat’taki Süryaniler Müşrik, Ateist, Yahudi, Müslüman veya Protestan Mezhebinden biriyle evlenmeleri yasaktır. Bu yasak amca kızlarını da kapsar. Ancak Midyat’ta Nüfus azaldığından pratikte amca kızları ile evlenme yasağı uygulanamıyor. Gençler evlilik kararı verdikten sonra. Aile bir ön görüşme yaptıktan sonra belirlenen günde akrabalar ve yetkili dini ruhaniler çağrılarak nişan töreni yapılır. Dini nikah kilisede kıyılır ve nikahtan sonra (ölüm ve zina durumu hariç) çiftler karı ve koca olarak ilan edilir. Süryanilerde başlık parası yasak. Düğün günü, erkek tarafı davetlilere yemek verir. Yemeğe gelen komşu ve akrabalar yeni eşleri tebrik eder ve çeşitli hediyeler sunarlar. Yeni evlenenler üç güne kadar dışarı çıkmazlar.
Eşi ölen kimse evlenebiliyor. Ölüm gibi mazeretleri bile olsa, üçüncü veya
dördüncü kez evlenmek hoş karşılanmıyor. Süryanilerde birden çok kadınla evlenmek yasak, kendini ibadete adayan rahipler de evlenemez. Ancak papazlar evlenebilir.
YEZİDİLER
Yezidileri incelemeye başlamadan önce Yezidilerdeki kast sistemini
değinmek gerekir.
Mirler: En üst yönetici tabakayı oluştururlar Soyları Şeyh Adiy’ye kadar götürürler. Bu günkü inanışa göre Şeyh Adi dünyadaki görevini tamamladıktan sonra yerine Mala Mira Kabilesinden Berekat’ı bırakmıştır. O tarihten itibaren Mirler bu aileden seçilir. Mirler din ve Dünya işlerinde buyruk sahibidirler. Diğer sınıflardan kız alıp vermezler.
Şeyhler: Bunların ihtiyar veya Baba şeyh adı verilen üst tabakada bulunanları, Şeyh Fahreddin soyundan gelmelidirler. Mir bulunmadığı zaman ona vekalet ederler. Yezidilerin en yüksek fetva makamını temsil etmektedirler. Saç ve sakallarını asla kesmezler, beyaz bir elbise giyinirler. Diğer şeyhler ise üç kabileden gelmektedirler: Adaniler, Şehsaniler, Kataniler. Bunların ne önemli görevleri halkı irşad etmektir. Beyaz elbise ve cübbe giyerler.
Fakirler: Sürekli olarak Yezidiler arasında dolaşır ve onlara vaaz verir, telkin ve nasihatte bulunur, aralarındaki anlaşmazlıkları gidermeye çalışan bir sınıftır. Bunlar bu ağır ve yorucu işlerinden ötürü cennetle müjdelenmişlerdir. Sırtlarına giydikleri siyah kıldan örülmüş hırkalarını ölünceye kadar sırtlarından çıkarmazlar, boyunlarına ‘tok’ dedikleri bir tasma takarlar. Başlarında aynı zamanda kırmızımsı da bulunan siyah bir sarık vardır. Sadaka ile geçimlerini sağlarlar. Siyah bir sarık sararlar. Bellerinde kırmızı, sarı veya turuncu bir kuşak vardır. Cenaze törenlerini bunlar yönetir. Zekat toplayarak gerekli yerlere dağıtırlar.
Pirler : Daha çok soylu bir kökenden gelen ruhanilerdir. Yalnız kendi
aşiretlerinden evlenebilirler. Hacca gidenlerin yiyecek, içecek ve diğer ihtiyaçlarını gidermek bunların görevleridir. Kıdem bakımından şeyhlerden sonra gelirler cenazenin yıkanması sırasında şeyhin eline su dökerler. Pirler ve şeyhler gerçek din adamları olarak halka doğru yolu göstermede bayram, oruç, sünnet, vaftiz gibi işlerde öncü olurlar. Kutsal toprak uygulamasıyla hastaları tedavi ederler. Pirlerin elbiseleri siyahtır. Başlarında siyah veya kırmızı renkli sarık bulunur.
Kavvallar : Şeyh Adiy’nin türbesi etrafında otururlar. Beyaz bazen de
alacalı bir elbise giyerler. Başlarında siyah bir sarık vardır. Yılda bir defa Yezidi köylerini dolaşmak ve hacca gelmeyenler ile konuşmak için Laleş’ten ayrılırlar. Kavallar ayrıca Şeyh Adi türbesinden getirdikleri toprak ve zemzem suyu ile hastaları tedavi ederler. Bu toprak ve suyu satarak bir nevi ticaret yaparlar ve yılda bir Tavus’un şekli olan Yezidilerin Dini sancağını Yezidiler arasında dolaştırırlar.
Koçekler: Bunların görevi Adiynin türbesinde bekçilik edenleri kontrol etmek ve yönetmektir. Sayıları 30-300 kişi arasında değişir. Bayramlarda uzun çözük saçları ile korkunç ve ilginç bir cezbe ile oynarlar. Köçeklerde başka sınıftan kız almazlar. Kendileri de mürit sınıfından olduklarından sadece müritler ile evlenebilirler.
Müridler: Yezidilerin en alt tabakasını oluşturan müritler köylerde yaşarlar ve genelde çiftçilik yaparlar. Bir mürid ancak bir mürid ile evlenebilir. Temel görevleri ‘efendimiz’ dedikleri üst sınıflara mensup olanlara hizmet etmek ve vergi ödemektir.
Yezidilikteki bu sınıflar son derece katıdır ve bir sınıftan diğerine geçiş,
kesinlikle mümkün değildir. Yezidilerin yezidi olmayan bir kadının yüzüne bakması haramdır. Yezidi bir kadınında yezidi olmayan bir erkek ile evlenmesi haramdır. Yezidi erkeklerinde uzun bıyık, onları tanıtan önemli bir semboldür.
Evlenme çağına gelen kız kocasını seçme hakkına sahiptir. Rızası alınmadan evlendirilemez kocasını seçen kız babasına haber vermelidir. Evlenmede yaygın olan tek eşliliktir. Birden çok kadınla her Yezidi evlenebilir. Evlenmede başlık parası yürürlüktedir. Evlenme Şeyh veya Pir tarafından bir ekmeğin ikiye bölünüp yarısının geline yarısının da güveye verilmesi ile olur. Düğünde gelin kırmızı beyaz elbise giyer. Damat gelin eve girerken itaatin bir işareti olarak geline elma vurur. Yezidi olmayan biriyle evlenen kız veya erkek aforoz edilir. Tarafların bir bir birini boşama hakkı vardır. Karısını boşamak isteyen erkek, karısına üç defa ‘sen benim şeyhim ve pirimsin’ demekle onu boşamış olur. Kadın da aynı şekilde kocasını boşama hakkına sahiptir. Yezidilerde boşanma son derece azdır. Baldızla da evlenmek yasaktır.
Doğan çocuklarını mümkün ise bir hafta için değilse iki yaşına kadar vaftiz ederler. Vaftiz töreni Şeyhin doğan çocuğu Şeyh Adiy’nin türbesi civarında bulunan zemzem suyuna üç defa sokup çıkarmasıyla yapılmış olur. Laleş dışında yaşayan Yezidiler Kavvalların getirdikleri zemzem suyunu kullanırlar. Vaftizden sonra Şeyh, melek Tavus’tan çocuğun imanı salih, uğurlu, yararlı, uzun ömürlü olması için niyazda bulunur. Dua eder.
Sünnet ve Kirvelik: Kirve bir çocuğun sünnet işlemlerini yapan ya da sünnet edilecek çocuğu kucağında tutan ve masraflarını karşılayan kimseler için kullanılır. Kelime mecaz olarak, arkadaş, dost gibi anlamlar taşır. İlimizde, çocuklar genellikle 3-5 yaşlarında sünnet ettirilir. Sünnet edilecek çocuk için önceden süslü bir elbise hazırlanır. Çocuğun ailesi en yakın dostlarından birisini kirve olarak seçer. Kirve daha sonra yemeğe davet edilip çeşitli hediyeler sunulur. Aynı şekilde kirve de çeşitli hediyeler sunar. Yemekten sonra kirve de ailenin bir ferdi olarak kabul edilir.
Bazı aileler sünnet merasimi için yemek hazırlar ve akraba ile komşuları davet eder. Yemek için mevlit okutulur. Erkekliği ilk adım olarak kabul edilen sünnet tçreni için çeşitli eğlenceler de tertip edilir.
SÜRYANİLER
Süryanilerde herhangi bir emir ya da yasak olmamasına rağmen sünnet olma geleneği yoktur. Bunun yerine vaftiz töreni önemli sayılan bir gelenektir. Bu gelenek Hıristiyanlık inancına göre asli günahtan kurtuluş ve ikinci doğuştur.
YEZİDİLER
Yezidilerde ise sünnet vaftizden kısa bir sonra yapılmalıdır. Çocuk ölü dahi doğsa sünnet ederler kirvelik geleneği Yezidilerde de vardır. Kirve kızı alınmadığı için kendi sınıfları dışında başka bir değiş ile Şeyh, Fakir, Pir sınıfına mensup bir kirve temin edemedikleri takdirde sünnilerden bir kirve seçerler. Kendi aralarından birini kirve yapmayı, nüfusları az olduğundan bir birinden kız alıp vermeyi engellememek için sakıncalı bulurlar.
Taziye Başsağlığı Dileme Geleneği: İlimizde Müslümanlar taziyede dinlerinin emrettiğinden hariç bazı örf ve adetten gelen kurallar da eklenmiştir. Hasta çok ağır ise başında Yasin suresi okunur. Bu okuma hastanın vefatından sonra da devam eder. Cenaze genellikle evde fazla bekletilmeden, yıkanır ve kefenlenir. Cenaze namazı kılınır. Midyat ilçesinin Estel kesiminde, cenaze mezara konduktan sonra, vefat edenlerin yakınları yan yana gelerek taziyeleri kabul eder. Mezar ziyaretleri sabah ve ikindi namazlarından sonra olmak üzere üç güne kadar devam eder. Bu ziyaretler sırasında Yasin-i Şerif ve çeşitli dualar okunur. Taziye yerine gelen misafirlere bazı yerlerde şeker, bazı yerlerde ise çay veya limonata ikram edilir. Estel kesiminde ölü evinde yemek pişirilmez. Birkaç güne kadar akraba ve komşular yemek pişirip getirirler. Diğer ilçelerimizde ise taziye sahipleri özellikle başka yerden gelen misafirler için yemek yaparlar. Midyat’ın Estel kesiminde taziyenin üçüncü gününde mevlit okutularak çörek yapılır ve dağıtılır. Kimi ilçelerimizde kırkıncı günde de mevlit okutulur. Kimisi de fakirlere yiyecek maddesi dağıtır. Dışarıdan gelenler taziye evine un, yağ, şeker gibi maddeler götürür. Miras rızai taksim şeklinde yapılmaktadır.
SÜRYANİLER
Süryanilerde ölen kişi yıkanır ve kefenlenir. Bazı ailelerde, elbiseleri üzerine kefen giydirilir. Cenaze namazı kılınır ve hazırlanan yere gömülür. Bu yerler oda şeklinde de olabilir. Bu odalarda bir çok kişi tabut içinde veya sadece kefeni içinde gömülür. Ölülerin yüzleri doğuya çevrilir. Taziye evinin maddi durumuna bağlı olarak evde yemek de verilebiliyor. Vefatın üçüncü dokuzuncu ve kırkıncı günlerinde ve birinci yılında ölenler için kilise de anma duası yapılır ve yemek verilir. Miras rızai taksim şeklinde yapılır.
YEZİDİLER
Yezidilerde ölü yüksek sesle salavat getirilerek, ahiret kardeşinin huzurunda Yezidi Şeyhi veya Fakir tarafından yıkanır. Ceset kolları çapraz vaziyette ve baş kısmı doğuya yani güneşin doğduğu tarafa gelecek şekilde gömülür.
Ölenin mirası yalnız erkek çocuklarına kalır. Eğer erkek çocuk yoksa, miras ölenin kardeşlerine, amcalarına bunlar da yoksa ailedeki diğer erkeklere intikal eder.
|
